لوله‌کشی فاضلاب ساختمان؛ انواع لوله، قطر، شیب و هواکش

بوی فاضلاب در سرویس، آبی که دیر از کفشوی پایین می‌رود و صدای قل‌قل زیر سینک، بیشتر وقت‌ها از لوله‌کشی فاضلاب می‌آید، نه از خود لوازم بهداشتی. لوله فاضلاب بدون فشار کار می‌کند و با شیب و هوا سروکار دارد؛ برای همین قواعدش با لوله‌کشی آب فرق می‌کند.

انواع لوله فاضلابی

لوله‌های پوش‌فیت و پی‌وی‌سی واشری را بدون ابزار خاص و بدون چسب می‌شود نصب کرد، اما لبه بریده‌شده لوله باید پخ و تمیز باشد تا واشر هنگام جا زدن پاره نشود. انواع دیواره‌ضخیم یا چندلایه، صدای ریزش آب را کمتر منتقل می‌کنند؛ این نکته برای لوله‌ای که از کنار اتاق خواب رد می‌شود اهمیت دارد.

برای خطی که زیر خاک حیاط تا چاه یا شبکه شهری می‌رود، لوله پلی‌اتیلن فاضلابی با SDR 26 یا 33 انتخاب رایجی است؛ در خاک زنگ نمی‌زند و اتصال جوشی آن با نشست خاک باز نمی‌شود. معنی SDR و تفاوت PE80 و PE100 را در راهنمای خرید لوله پلی‌اتیلن توضیح داده‌ایم.

انتخاب قطر

قطر لوله را مصرف‌کننده‌ای که به آن وصل است تعیین می‌کند. جدول زیر سایزهای رایج ساختمان مسکونی است:

قطر لوله در مسیر جریان نباید کم شود. اگر لوله ۵۰ کفشوی به خط ۱۱۰ می‌رسد درست است؛ برعکس آن، گرفتگی را تضمین می‌کند.

شیب

لوله‌های افقی فاضلاب باید شیب یکنواخت داشته باشند. برای لوله‌های تا ۷۵ میلی‌متر حدود ۲ درصد (۲ سانتی‌متر در هر متر) و برای ۱۱۰ و بزرگ‌تر حدود ۱ درصد رایج است. جایی که لوله شکم بدهد یا شیب معکوس پیدا کند، رسوب و چربی جمع می‌شود. پیش از بستن کف، شیب را با تراز روی خود لوله کنترل کنید.

هواکش و سیفون

هر وسیله بهداشتی یک سیفون دارد که با کمی آب، راه بو را می‌بندد. وقتی حجم زیادی آب در لوله قائم پایین می‌رود، اگر هوا راه ورود نداشته باشد، آب سیفون‌ها مکیده می‌شود و بو بالا می‌آید. صدای قل‌قل سینک بعد از کشیدن سیفون توالت همین را نشان می‌دهد.

• هر لوله قائم فاضلاب باید با همان قطر تا بام ادامه پیدا کند و سر آن باز بماند.
• در سرویس‌هایی که از رایزر دورند، لوله هواکش جداگانه لازم است.
• کفشوی سیفون‌دار یا کفشوی با دریچه ضدبو انتخاب کنید و در سرویس‌هایی که کم استفاده می‌شوند، هر چند وقت یک بار آب در آن بریزید تا سیفون خشک نشود.

تغییر مسیر و دریچه بازدید

• در مسیرهای افقی به جای زانو و سه‌راهی ۹۰ درجه، از زانو ۴۵ درجه و سه‌راهی ۴۵ (Y) استفاده کنید تا جریان به دیواره نکوبد.
• پای هر لوله قائم و در مسیرهای افقی بلند، دریچه بازدید بگذارید. لوله‌ای که دریچه ندارد، هنگام گرفتگی باید شکسته شود.
• لوله را با بست به سازه ببندید تا زیر وزن آب شکم ندهد. بست و آویز لوله را در فاصله‌های منظم اجرا کنید.

تست پیش از پوشاندن

لوله‌کشی فاضلاب را هم مثل لوله‌کشی آب، پیش از کاشی‌کاری و بتن‌ریزی تست کنید. سر پایین مسیر را ببندید، لوله را تا بالاترین نقطه بخش مورد تست با آب پر کنید و چند ساعت صبر کنید. پایین رفتن سطح آب یعنی یک اتصال نشتی دارد. روش کلی تست را در تست فشار لوله‌کشی ساختمان نوشته‌ایم.

نکات خرید

• لوله و اتصالات را از یک سیستم و یک برند بگیرید؛ قطر خارجی و جای واشر برندهای مختلف همیشه با هم جفت نمی‌شوند.
• برای لوله‌های واشری، روان‌کننده مخصوص یا آب صابون کافی است؛ گریس نفتی به واشر آسیب می‌زند. برای لوله‌های چسبی، چسب PVC مخصوص همان لوله را بخرید.
• تعداد زانو و سه‌راهی را از روی نقشه بشمارید؛ در لوله‌کشی فاضلاب، تعداد اتصالات معمولاً از تعداد شاخه لوله بیشتر است.

فهرست قطرها، متراژ و اتصالات مسیر را در فرم استعلام قیمت بنویسید تا قیمت روز و موجودی هر قلم را در پیش‌فاکتور ببینید.